مثنوی معنوی
این شعر از مولانا جلالالدین محمد بلخی، شاعر بزرگ ایرانی، به بیان درد جدایی و عشق میپردازد. در آغاز، شاعر از نی سخن میگوید که شکایت میکند و از جداییها حکایت میکند. "بشنو این نی چون شکایت میکند" به ما میگوید که این نی نماد جدایی و درد است. در ادامه، شاعر به فراق و اشتیاق اشاره میکند و میگوید: "سینه خواهم شرحشرح از فراق"، که نشاندهندهی عمیق بودن احساسات اوست. او بیان میکند که هر کسی که از اصل خود دور شده، به دنبال وصال میگردد. این جستجو برای وصال در شعر به وضوح حس میشود.
شاعر در این شعر به تنهایی و درد جدایی اشاره میکند و میگوید: "هر کسی کو دور ماند از اصلِ خویش"، که نشاندهندهی احساس جدایی و تنهایی است. او در هر جمعی ناله میکند و با بدحالان و خوشحالان همراه میشود. این احساسات نشاندهندهی عمق عشق و اشتیاق اوست. در ادامه، شاعر به رازهای درون خود اشاره میکند و میگوید: "هرکسی از ظنّ خود شد یارِ من"، که نشاندهندهی این است که دیگران نمیتوانند رازهای او را درک کنند.
شعر با تصاویری از آتش عشق و جوش عشق ادامه مییابد. "آتشی عشقست اندر نی فتاد" و "جوش عشقست اندر می فتاد" نشاندهندهی قدرت عشق و تأثیر آن بر زندگی است. شاعر به ما میگوید که عشق میتواند انسان را به آسمان ببرد و او را از زمین جدا کند. در نهایت، شعر به این نکته میرسد که عشق بدون پروای معشوق بیمعناست و انسان بدون عشق مانند پرندهای بیپر است.
این شعر به ما یادآوری میکند که عشق و جدایی بخشی از زندگی انسانهاست و هر کس در جستجوی وصال است. مولانا با استفاده از تصاویر زیبا و عمیق، احساسات انسانی را به تصویر میکشد و ما را به تفکر دربارهی عشق و جدایی دعوت میکند.
| Word | Persian میں | Kurdish میں | Pron. |
|---|---|---|---|
| بشنو | گوش کن به این نی | بگوش بگیر به این نی | beshno |
| این | این صداست | ئهم صدایه | in |
| نی | نی موسیقی | نیی موزیک | ney |
| چون | چگونه | چۆن | chon |
| شکایت | ناله و گلایه | ناله و شکاوه | shekayat |
| می | شراب | شراب | mi |
| کند | انجام میدهد | کردن | konad |
| از | به خاطر | بۆ هۆی | az |
| جدایی | فراق | فراق | jodaei |
| ها | جمع جداییها | جمع فراقەکان | ha |
| حکایت | داستان | داستان | hekayat |
| کز | از جایی | لە شوێنێک | kaz |
| نیستان | محل نی | شوێنی نی | neystan |
| تا | تا زمانی که | تا کاتێک | ta |
| مرا | من را | من | mara |
| ببریده | قطع شده | بەشدار بوو | babride |
| اند | هستند | هەیە | and |
| در | درون | لە ناو | dar |
| نفیرم | صدای من | بەنگەی من | nafiram |
| مرد | مردان | مردان | mard |
| زن | زنان | زنان | zan |
| نالیده | ناله کرده | نالیدە | nalide |
| سینه | دل | دل | sine |
| خواهم | میخواهم | دەمەوێت | khaham |
| شرح | توضیح | وەضاحە | sharh |
| فراق | جدایی | جدایی | firaq |
| بگویم | میگویم | دەڵێم | begoyam |
| شرحِ | توضیحِ | وەضاحەی | sharhe |
| دردِ | دردی | دردی | darde |
| اشتیاق | عشق | عشق | eshtiaq |
| هر | هر یک | هەر یەک | har |
| کسی | هر فردی | هەر کەس | kasi |
| کو | که | کە | ku |
| دور | فاصله | فاصله | dur |
| ماند | باقی ماند | باقی ماند | mand |
| اصلِ | ریشه | سەرچاوە | asle |
| خویش | خود | خۆ | khoyesh |
| باز | دوباره | دووبارە | baz |
| جوید | دنبال میکند | دۆزرەوە | javid |
| روزگارِ | زمان وصال و ارتباط | demekê têkiliyê | ruzgar |
| وصل | اتصال و پیوند | têkiliyê | vasl |
| من | خودم و وجودم | min û xwe | man |
| به | در جهت یا برای | bo | be |
| جمعیّتی | گروه یا جمع | kom | jam'iyyati |
| نالان | گریان و شکایتکنان | giran | nalān |
| شدم | به حالت خاصی درآمدم | bûm | shodam |
| جفت | همراه و شریک | heval | joft |
| بدحالان | افراد غمگین | kesên xweş ne | badhalān |
| خوش | شاد و خوشحال | şad | khush |
| حالان | افراد در حال | kesên di halê de | halān |
| هرکسی | هر فردی | her kes | harkasi |
| ظنّ | گمان و تصور | guman | zann |
| خود | وجود شخصی | xwe | khod |
| شد | به حالت خاصی رسید | bû | shod |
| یارِ | دوست و همراه | heval | yār |
| درونِ | داخل و درون | nav | darun |
| نجست | نیافت و نپیدا کرد | ne dît | najast |
| اسرارِ | رازها و مسائل پنهان | raz | asrār |
| سرّ | راز و حقیقت | raz | sirr |
| نالهٔ | صدای گریه و شکایت | dengê giran | nāleh |
| نیست | وجود ندارد | nîne | nist |
| لیک | اما و با این حال | lê | lik |
| چَشم | چشم و بینایی | çav | chashm |
| گوش | شنوایی و گوش | guh | gush |
| را | برای و به سمت | bo | ra |
| آن | آن چیز خاص | ew | ān |
| نور | روشنی و روشنایی | ronahî | noor |
| تن | بدن و جسم | ten | tan |
| ز | از و به سمت | ji | z |
| جان | روح و زندگی | jiyan | jan |
| مستور | پنهان و پوشیده | pêşî | mastūr |
| کس | فرد و شخص | kes | kas |
| دیدِ | مشاهده و دیدن | dîtin | dide |
| دستور | فرمان و راهنما | ferman | dastūr |
| آتشی | شعله و حرارت | agir | ātashi |
| ست | هست و وجود دارد | heye | st |
| بانگِ | صدای بلند | deng | bāng |
| نای | ساز بادی | sazê badi | nāy |
| باد | هوا و نسیم | bav | bād |
| آتش | شعله یا احساس شدید | شعله یا احساس شدید | ātaš |
| عشق | احساس عمیق و شدید | احساس عمیق و شدید | ešq |
| اندر | درون | درون | andar |
| فتاد | افتاد | افتاد | fotād |
| جوش | شور و هیجان | شور و هیجان | juš |
| حریف | همراه یا دوست | همراه یا دوست | harif |
| هرکه | هر کسی | هر کسی | harkeh |
| یاری | کمک یا دوستی | کمک یا دوستی | yāri |
| برید | قطع کرد | قطع کرد | borid |
| پرده | پوشش یا مانع | پوشش یا مانع | parde |
| هایش | صدای او | صدای او | hāyeš |
| های | صدای | صدای | hāy |
| درید | پاره کرد | پاره کرد | darid |
| همچو | مانند | مانند | hamču |
| زهر | سم یا آسیب | سم یا آسیب | zahr |
| تریاقی | پادزهر | پادزهر | tiryāqi |
| چه | چیست | چیست | če |
| دید | مشاهده کرد | مشاهده کرد | did |
| دم | نفس یا صدا | نفس یا صدا | dam |
| ساز | آورنده یا ایجاد کننده | آورنده یا ایجاد کننده | sāz |
| مشتاقی | علاقه یا اشتیاق | علاقه یا اشتیاق | moštāqi |
| حدیث | گفتار یا روایت | گفتار یا روایت | hadith |
| راه | مسیر یا طریق | مسیر یا طریق | rāh |
| پُرخون | پر از خون | پر از خون | porxun |
| قصه | داستان | داستان | qesse |
| مجنون | عاشق دیوانه | عاشق دیوانه | majnoon |
| محرّم | ماه مقدس | ماه مقدس | moḥarram |
| هوش | ذهن یا آگاهی | ذهن یا آگاهی | huš |
| جز | به جز | به جز | jaz |
| بی | بدون | بدون | bi |
| مر | از | از | mar |
| زبان | زبان یا گفتار | زبان یا گفتار | zabān |
| مشتری | خواهان یا جوینده | خواهان یا جوینده | moštari |
| غم | درد یا اندوه | درد یا اندوه | gham |
| روزها | ایام | ایام | ruzha |
| بیگاه | بدون زمان مشخص | بدون زمان مشخص | bīgāh |
| با | همراه | همراه | bā |
| سوزها | غم و اندوه | ناراحتی و درد | suzha |
| همراه | همراهی و همدلی | همراهی و یاری | hamrah |
| گر | اگر | اگر | gar |
| رفت | گذشت | گذشت | raft |
| گو | بگو | بگو | go |
| رو | برو | برو | ro |
| باک | نگرانی | نگرانی | bak |
| تو | شما | شما | to |
| بمان | باقی بمان | باقی بمان | beman |
| آنکه | کسی که | کسی که | an ke |
| پاک | خالص و بدون عیب | خالص و بدون عیب | pak |
| ماهی | موجود زنده در آب | موجود زنده در آب | mahi |
| آبش | آب او | آب او | abash |
| سیر | سیر و راضی | راضی | sir |
| روزی | روزانه | روزانه | ruzi |
| روزش | روز او | روز او | ruzash |
| دیر | تاخیر | تاخیر | dir |
| درنیابد | نمیفهمد | نمیفهمد | darnayab |
| حال | وضعیت | وضعیت | hal |
| پخته | آماده و کامل | آماده و کامل | pakhte |
| هیچ | هیچ چیز | هیچ چیز | hich |
| خام | نپخته | نپخته | kham |
| پس | بنابراین | بنابراین | pas |
| سخن | گفتار | گفتار | sokhan |
| باید | لازم است | لازم است | bayad |
| والسلام | و سلام | و سلام | valesalam |
| بند | زنجیر | زنجیر | band |
| بگسل | پاره کن | پاره کن | begoshal |
| پسر | فرزند | فرزند | pesar |
| چند | چند عدد | چند عدد | chand |
| باشی | باقی بمانی | باقی بمانی | bashi |
| سیم | فلز نقرهای | فلز نقرهای | sim |
| زر | طلا | طلا | zar |
| بریزی | ریختن | ریختن | berizi |
| بحر | دریا | دریا | bahr |
| کوزه | ظرف سفالی | ظرف سفالی | kuze |
| گنجَد | چقدر در کوزه جا میشود؟ | چند در کوزه جا میشود؟ | ganjad |
| قسمت | بخشی از سرنوشت | بخشی از سرنوشت | ghesmat |
| یک | یک روز | یک روز | yek |
| روزه | یک روز | یک روز | roozeh |
| چشم | چشم حریصان | چشم حریصان | cheshm |
| حریصان | افراد طمعکار | افراد طمعکار | harisan |
| پر | پر نشد | پر نشد | por |
| نشد | پر نشد | پر نشد | nashod |
| صدف | صدف قانع | صدف قانع | sadaf |
| قانع | راضی | راضی | ghanih |
| جامه | لباس | لباس | jameh |
| عشقی | عشق | عشق | eshghi |
| چاک | پاره شد | پاره شد | chak |
| حرص | طمع | طمع | haras |
| عیب | نقص | نقص | eyb |
| کلی | کاملاً | کاملاً | koli |
| شاد | خوشحال | خوشحال | shad |
| سودای | آرزو | آرزو | sudai |
| طبیب | پزشک | پزشک | tabib |
| جمله | همه | همه | jomleh |
| علت | دلیل | دلیل | ellat |
| دواي | دارو | دارو | davai |
| نخوت | تکبر | تکبر | nakhvat |
| ناموس | شرافت | شرافت | namus |
| افلاطون | فیلسوف معروف | فیلسوف معروف | aflatun |
| جالینوسِ | پزشک معروف | پزشک معروف | jalinus |
| جسم | بدن | بدن | jasad |
| خاک | زمین | زمین | khak |
| بر | به سمت | به سمت | bar |
| افلاک | آسمان | آسمان | aflak |
| رقص | حرکت موزون | حرکت موزون | raqs |
| آمد | به وجود آمد | به وجود آمد | amad |
| چالاک | چابک | چابک | chalak |
| طور | نوع | نوع | tour |
| عاشقا | عاشقان | عاشقان | asheqan |
| مست | سرمست | سرمست | mast |
| خرّ | خوشحال | خوشحال | khorr |
| موسی | پیامبر معروف | پیامبر معروف | moosa |
| صاعقا | عشق به شدت و ناگهانی | عشق به شدت و ناگهانی | — |
| لب | لب به عنوان سازنده صدا | لب به عنوان سازنده صدا | — |
| جُفتمی | گفتن یا بیان کردن | گفتن یا بیان کردن | — |
| گفتنی | چیزهایی که باید گفته شوند | چیزهایی که باید گفته شوند | — |
| گفتمی | من بیان کردم | من بیان کردم | — |
| هم | همه یا هر کس | همه یا هر کس | — |
| زبانی | زبان به عنوان وسیله ارتباط | زبان به عنوان وسیله ارتباط | — |
| جدا | فاصله گرفتن یا جدا شدن | فاصله گرفتن یا جدا شدن | — |
| گرچه | با وجود اینکه | با وجود اینکه | — |
| دارد | دارا بودن یا داشتن | دارا بودن یا داشتن | — |
| صد | بسیار یا زیاد | بسیار یا زیاد | — |
| نوا | صدا یا آهنگ | صدا یا آهنگ | — |
| چونکه | چون یا به دلیل اینکه | چون یا به دلیل اینکه | — |
| گل | نماد زیبایی و عشق | نماد زیبایی و عشق | — |
| گلستان | باغ یا مکان زیبا | باغ یا مکان زیبا | — |
| درگذشت | از دست رفتن یا مردن | از دست رفتن یا مردن | — |
| نشْنَوی | داستان یا روایت | داستان یا روایت | — |
| زان | از آنجا یا به خاطر آن | از آنجا یا به خاطر آن | — |
| بلبل | پرندهای با صدای زیبا | پرندهای با صدای زیبا | — |
| سرگذشت | داستان یا سرنوشت | داستان یا سرنوشت | — |
| معشوق | عشق یا محبوب | عشق یا محبوب | — |
| است | وجود داشتن یا بودن | وجود داشتن یا بودن | — |
| عاشق | محبوب یا عاشق | محبوب یا عاشق | — |
| زنده | زنده یا فعال | زنده یا فعال | — |
| معشوقست | محبوب است | محبوب است | — |
| مرده | از دست رفته یا مرده | از دست رفته یا مرده | — |
| نباشد | وجود نداشتن یا نبودن | وجود نداشتن یا نبودن | — |
| پروای | نگرانی یا توجه | نگرانی یا توجه | — |
| چو | مانند یا به مانند | مانند یا به مانند | — |
| مرغی | پرنده یا موجود زنده | پرنده یا موجود زنده | — |
| وایِ | آه یا افسوس | آه یا افسوس | — |
| چگونه | چطور یا چگونه | چطور یا چگونه | — |
| دارم | من دارم یا من دارم | من دارم یا من دارم | — |
| پیش | در جلو یا در برابر | در جلو یا در برابر | — |
| نورِ | نور یا روشنایی | نور یا روشنایی | — |
| یارم | دوست یا محبوب من | دوست یا محبوب من | — |
| خواهد | خواستن یا اراده کردن | خواستن یا اراده کردن | — |
| کین | این یا اینگونه | این یا اینگونه | — |
| بیرون | خارج یا دور | خارج یا دور | — |
| بود | وجود داشتن یا بودن | وجود داشتن یا بودن | — |
| آیینه | بازتاب عشق و حقیقت | عکس و حقیقتی از عشق | āyineh |
| غمّاز | نشاندهنده غم و درد | نشاندهنده غم و اندوه | ghammāz |
| نبوَد | وجود ندارد | نیست و وجود ندارد | nobād |
| ت | تو | تو | t |
| دانی | میدانی | میدانی | dāni |
| زانکه | چونکه | چونکه | zānkeh |
| زنگار | کثیفی و غبار | کثیفی و غبار | zangār |
| رخشت | چهرهات | چهرهات | rokhsht |
| ممتاز | برتر و خاص | خاص و برتر | momtāz |
| زاری | گریه و ناله | گریه و ناله | zārī |
| کاسه | ظرف برای جمعآوری | ظرف برای جمعآوری | kāseh |
| چی | چه کسی | چه کسی | chī |
| نپرس | سؤال نکن | سؤال نکن | napors |
| چشمی | چشم | چشم | cheshmi |
| بینا | بیننده و آگاه | بیننده و آگاه | bīnā |
| کن | انجام بده | انجام بده | kon |
| بغضی | احساس سنگینی | احساس سنگینی | ghorzi |
| بصر | دید | دید | basar |
| گویند | میگویند | میگویند | goyand |
| کل | همه چیز | همه چیز | kul |
| dari | از تنگی | از تنگی | dari |
| تنگی | فشردگی و محدودیت | فشردگی و محدودیت | tangi |
| عالم | جهان و دنیا | جهان و دنیا | ālam |
| عناصر | اجزا و عناصر | اجزا و عناصر | anāṣir |
| هوا | هوا و فضا | هوا و فضا | havā |
| بردارد | بردارد و بگیرد | بردارد و بگیرد | bardārad |
| خالی | تهی و بدون محتوا | تهی و بدون محتوا | khāli |
| بزن | ضربه بزن | ضربه بزن | bezan |
| رها | آزاد کن | آزاد کن | rahā |
| مُسموم | زهرآلود | زهرآلود | mosmūm |
| گشت | شد و تبدیل شد | شد و تبدیل شد | gasht |
| حکیم | عالم و دانا | عالم و دانا | hakīm |
| خارچین | دستاندرکار و استاد | دستاندرکار و استاد | khārchīn |
| استاد | معلم و مربی | معلم و مربی | ostād |
| دست | دست و عمل | دست و عمل | dast |
| زد | زد و عمل کرد | زد و عمل کرد | zad |
| جا | محل و مکان | محل و مکان | jā |
| آزمود | آزمایش کرد | آزمایش کرد | āzmūd |
| کنیزک | دختر جوان | کچکە | kanizak |
| طریق | راه یا روش | ڕووت | tariq |
| داستان | قصه یا روایت | چیرۆک | dastan |
| پرسید | سؤال کرد | سؤال کرد | porsid |
| حالِ | وضعیت یا حالت | بەروار | hal-e |
| دوستان | رفقا یا دوستان | دوستەکان | dustan |
| راز | سری یا مخفی | سری یا مخفی | raz |
| گفت | بیان کرد | بیان کرد | goft |
| فاش | آشکار یا واضح | ئاشکرا | fash |
| مقام | مکان یا جایگاه | ماوە | maqam |
| خواجگان | مردان بزرگ | خواجەکان | khwajegan |
| شهرْتاش | شهر و مکان | شار و شوێن | shahr-tash |
| سوی | به سمت | بەسەر | suyi |
| گفتنش | بیان کردنش | گفتنی | goftanash |
| داشت | داشتن | هەبوونی | dasht |
| نبض | ضربان یا نبض | ضربان یا نبض | nabz |
| جَستنش | پرش یا جستجو | جستنی | jastanash |
| نامِ | اسم یا عنوان | ناو | nam-e |
| گردد | میشود یا تبدیل میشود | بەدەست دەهێنرێت | gardad |
| جَهان | دنیا یا عالم | جیهان | jahan |
| بوَد | هست یا وجود دارد | بەوە | bud |
| مقصودِ | هدف یا منظور | ئامانج | maqsood-e |
| جانش | روح یا جان او | ژیانی | janash |
| جهان | دنیا یا کائنات | جیهان | jahan |
| دوستانِ | دوستان او | دوستەکانی | dustan-e |
| شهرِ | شهر او | شارەکە | shahr-e |
| برشمرد | شمردن یا ذکر کردن | بەرزاندن | barshomard |
| بعد | پس از | پاش | ba'd |
| دگر | دیگر یا متفاوت | تر | digar |
| نام | اسم یا عنوان | ناو | nam |
| برد | بردن یا ذکر کردن | بەرزاندن | bord |
| شدی | شدن یا تبدیل شدن | بەشێوەیەکی | shodi |
| کدامین | کدام یا چه | کەی | kodamin |
| شهر | شهر یا مکان | شار | shahr |
| افتی | افتادن یا رسیدن | بەردەست بێت | afti |
| که | هر کسی که | هر کس | — |
| ما | غم ما | غم ما | — |
| ای | ای تو | ای تو | — |
| کوتاه | سخن مختصر | سخن مختصر | — |
| باش | بمان | بمان | — |
مولانا جلالالدین محمد بلخی، شاعر و عارف بزرگ ایرانی، در قرن سیزدهم میلادی زندگی میکرد. او به خاطر آثارش در ادبیات فارسی و عرفان شناخته شده است.
View on Wikipedia