Эсийн хуваагдлаас эхэлсэн цэг
Энэ шүлэг нь хүний амьдралын үе шатуудыг дүрслэн харуулдаг. Эхлээд эсийн хуваагдлаас эхэлж, эхийн хэвлийд бүрэлдэж, дараа нь хорвоод мэндэлж, өсөж том болох хүртэлх үе шатуудыг харуулсан байна. Хүүхэд насны гэнэн цагаан үеэс эхлэн залуу насны бүтэлгүй зүйлс, амьдралын туршлага хуримтлуулах, эцэг эхээ алдах хэцүү үе, эцэст нь үр хүүхдээ өсгөж, удамшил үргэлжлэхийг харуулсан байна. Энэ шүлэг нь амьдралын мөчлөгийг, хүн бүрийн туулдаг замнал, баяр баясал, уйтгар гунигийг илэрхийлдэг.
| Word | In Mongolian | Plain (Mongolian) | Pron. |
|---|---|---|---|
| Эсийн | эс | биеийн жижиг хэсэг | esiin |
| хуваагдлаас | хуваагдал | хэсэглэх | khuvaagdlaas |
| эхэлсэн | эхлэх | анх удаа | ekhelsen |
| цэг | цэг | байршил | tseg |
| Эхийн | эх | төрүүлсэн хүн | ekhiin |
| хэвлийд | хэвлий | гэдэс дотор | khevliid |
| бүрэлдэх | бий болох | үүсэх | bureldekh |
| бие | бие | хүн | bie |
| Элэг | элэг | дотно | eleg |
| бүтэн | бүтэн | бүхэл | buteen |
| хорвоод | дэлхий | ертөнц | khorvood |
| нарыг | нар | гэрэл | naryg |
| үзэж | харах | харагдах | uzej |
| Энд | энд | энэ газар | end |
| өмнөх | өмнөх | урд | umnukh |
| үеийн | үе | хуучин | uyeiin |
| түүхээ | түүх | хууч | tuukhee |
| дурсав | санах | дурсан | dursav |
| Өчигдөрхөн | өчигдөр | өнгөрсөн өдөр | uchigdurkhen |
| сүү | сүү | цагаан шингэн | suu |
| угжигч | сүү өгөгч | угждаг хүн | ugjigch |
| нярай | нялх хүүхэд | шинэ төрсөн | nyarai |
| Өглөөг | өглөө | анхны цаг | ugluug |
| уйлж | уйлах | нулимс гаргах | uilj |
| дуулан | дуулах | дуу гаргах | duulan |
| угтах | хүлээж авах | тосох | ugtak |
| жаал | хүүхэд | бага насны | jaal |
| Өндөг | өндөг | шувууны үр | undug |
| өөрөө | өөрийн биеэр | өөрөө хийх | uuree |
| шарж | шарсан | тосонд шарах | sharj |
| идэх | идэх | хооллох | idekh |
| хүртэл | хүртэлх | төгсгөл | khuurtel |
| Өсөж | өсөх | томрох | usuj |
| том | том | их | tom |
| болсон | болох | өөрчлөгдөх | bolson |
| гайхамшиг | гайхамшигтай зүйл | гайхалтай | gaikhmashig |
| Идэр | залуу | насанд хүрсэн | ider |
| залууд | залуу нас | идэр үе | zaluud |
| бүтэлгүй | амжилтгүй | алдаатай | butelgui |
| зүйлс | зүйлүүд | юмс | zuuls |
| их | олон | их хэмжээний | ikh |
| Иштэй | иштэй зүйл | барьдаг | ishtei |
| чихэр | чихрийн тухай | амттан | chikher |
| тамхины | тамхины тухай | тамхи | tamhinii |
| иш | ишний тухай | барьдаг хэсэг | ish |
| зууж | зуух | амандаа барих | zuuj |
| Инээхэд | инээх үед | инээх | ineekhed |
| даваад | давах | туулах | davaad |
| гарах | гарах үйл явц | гарч ирэх | garakh |
| чийрэг | эрүүл чийрэг | хүчтэй | chiireg |
| Ижийгээ | ээжийгээ | төрүүлсэн хүнээ | ijigee |
| алдах | алдагдах | губах | aldakh |
| харин | гэхдээ | харин ч | kharin |
| хэцүүхэн | хэцүү | хүнд | khetsuukhen |
| Үзэг | үзэгний тухай | бичих хэрэгсэл | uzeg |
| бэх | бэхний тухай | бичих шингэн | bekh |
| нь | бол | юм | ni |
| дуусахтай | дуусах үед | төгсөх | duusakhtai |
| зэрэгцэн | зэрэгцэх | хамт | zeregtsen |
| Үстэй | үсний тухай | үс | ustei |
| толгой | толгойн тухай | толгой | tolgoi |
| бууралтан | цагаан болох | өнгөрөх | buuraltaan |
| цайрав | цагаан болох | цагаан | tsairav |
| Үрийн | үрийн тухай | үр | uriin |
| зулай | толгой | дээд хэсэг | zulai |
| үнэрлэх | үнэрлэх үйл явц | үнэр авах | unerlekh |
| амьдралд | амьдралын тухай | амьдрал | amidralt |
| Үндэс | үндэсний тухай | суурь | undes |
| мөчир | мөчирний тухай | салаа | muchir |
| салаалж | салаалах | салбарлах | salaalj |
| удамшив | удамшил | өвлөгдөх | udamshiv |
Энэ шүлгийн зохиогч тодорхойгүй байна. Орчин үеийн монгол шүлэг гэж үзэж болно.